هر سال تابستان برنامه ای توسط کانون دانشجویان زرتشتی برگزار می شود که شاید یکی از مدرنترین برنامه های دینی جامعه زرتشتی باشد. مانتره. با آنکه بسیاری از تعداد اندک بازدیدکنندگان آن نالانند ولی گروهی نیز برای بازدید از مانتره وقت می گذارند و به این همایش می آیند. این گزارش از دید شرکت کنندگان و بازدیدکنندگان در مورد اهمیت مانتره از دید آنان می پردازد. خودم موقعی که این گزارش را تهیه می کردم، نیز پاسخ های برخی برایم بسیار جذاب آمد. خواندن آن شاید بتواند نشان دهد که چنین برنامه هایی چه اهمیتی برای بچه ها و جامعه زرتشتی دارد.
بیست و سه دوره از برگزاری همایش مانتره می گذرد. در طی برگزاری این دوره ها گروه بسیاری به عنوان برگزار کننده، داور، شرکت کننده و بیننده به مانتره آمده اند و آنرا از نزدیک تجربه کرده اند. گروهی از این افراد بیش از یک دهه است که هر سال در مانتره حضور می یابند و تعدادی نیز در دوره هایی آمده اند و رفته اند. برای آشنایی بیشتر با دلایل حضور همکیشان، چه به عنوان شرکت کننده و چه تماشاگر، به میان آنها رفتیم و از آنها دلیل حضورشان و تاثیر مانتره بر زندگیشان را پرسیدیم. این گزارش شرحی است بر آنچه شنیدیم.
اردوی مانتره دلیلی پر رنگ برای شرکت کنندگان
شرکت کنندگان مانتره عموما جوان هستند و سن زیادی ندارند، در گاتاشناسی بیشتر نوشتارها در رده سنی زیر ۱۸ سال است. به اوستاخوانی که نگاه کنیم سن ها کمتر هم می شود به صورتی چندی است رده از برخوانی زیر ۹ سال نیز به همایش مانتره اضافه شده است. رده ای که شرکت کنندگان کمی هم ندارد. اردوی مانتره و جذابیت اردو یکی از دلایلی است که بسیاری از شرکت کنندگان را به مانتره کشیده است. آرنیکا بهمردی، شرکت کننده از برخوانی زیر ۱۴ سال، با آنکه پیش از حضور در مانتره با گاتها از طریق معلم دینی اش آشنا شده است ولی دلیل حضور در مانتره را دوستانش می داند. “دوستانم را می دیدم که در مانتره شرکت می کنند و از اردوی آن تعریف می کنند، من نیز علاقمند شدم و به مانتره آمدم. اکنون نیز از اینکه آمده ام راضیم.” وی با این حال یادآوری می کند اینکه معنی گاتاها را با کمک مربیان می خواند و از نحوه زندگی اشوزرتشت آگاه می شود را نیز دوست دارد. چیستا نیکزاد، با وجود سن کمش و حضور در رده از برخوانی زیر ۱۴ سال، ۸ سال است که در مانتره شرکت می کند. وی که در کودکی با کمک مادرش گاتها را آموخته است، دلیل اصلی حضور مستمرش را اردو و بازیهای آن می داند.
اردو برای شرکت کنندگان بزرگتر هم نقش اساسی دارد. یکی از شرکت کنندگان اوستاخوانی کل گاتا که ۹ سال است به مانتره می آید می گوید “در گذشته بیشتر می خواستم که گاتاها را یادبگیرم و بخونم ولی اکنون بیشتر خود اردو و حضور در گروه دوستانم دلیل اصلی حضورم است. برای همین بیشتر تمرین می کنم که بتوانم بیایم اینجا.”
یکی از شرکت کنندگان اهنود-اشتودگات می گوید:” فکر رقابت نیستم. تنها می خواهم که خوش بگذرونم.” با این حال می گوید گاتها و اوستا سبب آرامش من می شود. آذین کیانی یکی دیگر از شرکت کنندگان اشتود-سپنتمدگات است که می گوید ” پنجاه درصد به خاطر حضور در اردوی مانتره و پنجاه درصد به خاطر اینکه بتوانم کل گاتاها را یاد بگیرم به مانتره می آیم. با این حال کسب مقام خیلی برایم اهمیت ندارد.”
دیدن مقاله های خاص
گروهی از بازدید کنندگان هم با برنامه در مانتره حضور می یابند. آرش خسرویانی یکی از برگزارکنندگان سابق مانتره می گوید” برخی از مقالات برایم مهم است. برایش برنامه ریزی می کنم و برای دیدن آنها به مانتره می آیم. البته دلیل دیگر حضورم حمایت از بچه های شرکت کننده و برگزار کننده است که زحمت می کشند و در مانتره شرکت می کنند.” فرد دیگری نیز یادآور می شود ازقبل برای دیدن یک مقاله خاص برنامه ریزی کردم و به مانتره آمدم.
گروهی دیگر نیز هر موقع بتوانند به مانتره می آیند تا از مقالات استفاده کنند. رامین اخترخاوری یکی از آنها است. وی مقالات را جالب توصیف می کند و می گوید هر موقع بتوانم به مانتره می آیم.
فرهاد اردشیری نیز می گوید” من هر سال می آیم تا ببینم چه مقالاتی ارایه شده است و نسل امروز با نسل گذشته مانتره چه تفاوتی کرده است و چه دغدغه ای دارد. شتاب و علاقه ای که در گذشته بود و افرادی چون موبدیار راشین جهانگیری و دیگران از دل مانتره بیرون آمدند، آیا هنوز وجود دارد یا خیر” وی می افزاید: ” من که از بیرون نگاه می کنم. الان نوآوری جدیدی نمی بینم. شیوه برگزاری چندان تفائتی نکرده است، گرچه در ادیان دیگر هم همایش های مشابه روند ثابتی دارند ولی ما می توانیم با کمک بزرگان خیلی کارهای دیگر هم بکنیم”
دیدن آشنایان
گروهی از بازدیدکنندگان هم دلیل اصلی حضورشان نه مانتره که دوستانشان است. چند تن از بازدیدکنندگان می گویند: ” ما اصلا به سالن ارایه نرفتیم. تنها برای دیدن دوستانمان به مانتره آمده ایم.” گروهی دیگر نیز ضمن دیدن برنامه ریزی کردن برای دیدن برخی نوشتارها، دوستان خود را نیز دیده اند.
یکی دیگر از بازدیدکنندگام می گوید: ” همسر و دخترم به مانتره می آیند. تنهایی خانه چه کار کنم؟ اگر جایی مهمانی دعوت باشم نمی آیم ولی بعدازظهر یک روز تعطیل، به جای اینکه بروم سینما یا پارک می آیم اینجا. در سن من یک جور تفریح است.”
بهزاد جوانمردی، یکی دیگر از بازدیدکنندگان، مانتره را یک گردهم آیی می داند و می گوید :” اینجا می آیم چون هم دید وبازدید است و همآشنایان تازه پیدا می کنم. به جای اینکه برویم سینما می آییم اینجا. اینطوری وقتمان را سازنده پر کردیم.” وی از اهمیت مانتره به عنوان آشنایی جوانان با یکدیگر نیز سخن می گوید و می افزاید. ” اولین مرحله ازدواج می تواند این باشد. با فرهنگ و روحیات یکدیگر آشنا می شوند.”
دیدن دوستان و آشنایان حتی از شهرهای دور نیز صورت می گیرد. یکی از بازدیدکنندگان می گوید:” من اصفهان زندگی می کنم. یک سال در مانتره شرکت کردم و الان دو سال است که بدون شرکت در مانتره به مارکار می آیم تا دوستانی که آن موقع پیدا کردم را ببینم”
آشنایان انگیزه بخش
گروهی از بازدیدکنندگان مانتره هم اگر چه برای دیدار دوستان و آشنایانشان نمی آیند ولی شرکت آنها در مانتره برایشان انگیزه بخش شده است تا آنها نیز از مانتره بازدید کنند. افروز نمیرانیان، به خاطر حضور آشنایانش در مانتره با آن آشنا شده است و می گوید:” وی باعث شد تا من نیز به مانتره آشنا و علاقمند شوم. البته سالهای گذشته که او می آمد، سالن پر بود. حتی یادم می آید که یکسال دکتر کسری وفاداری برای برگزیدگان مانتره، جایزه سفر به هند گذاشت. با این حال تا فامیلم به مانتره می آید من نیز می آیم تا حداقل پشتوانه وی باشم”
یکی دیگر از بازدیدکنندگان می گوید:” نوه هایم در مانتره شرکت کرده اند. دوست دارم بیایم ببینم آنها و دیگران چه می گویند. خودم دوست دارم تا گاتها را یاد بگیرم ولی نمی توانم. ضمن اینکه خیلی جاها باید اطلاعات از دین خودمان داشته باشیم تا نگویند چیزی نمی داند. با این حال شاید به خاطر سن و شاید هم به این دلیل که از ابتدا مقالات را دنبال نکردم، چیز زیادی یاد نگرفتم.”
تعدادی از بازدیدکنندگان هم به خاطر دلگرمی دادن به شرکت کنندگان در مانتره حضور دارند.
حضور بدیهی در مانتره
برای برخی حضور در مانتره بسیار بدیهی است. آنها سوال چرا به مانتره آمده اید را با این سوال که ” چرا نیایم؟” پاسخ می دهند. دکتر کتایون نمیرانیان، داور بخش ترجمه و گاتاشناسی یکی از این افراد است. وی ادامه می دهد ” وقتی این همه اطلاعات و دانش منتقل می شود چرا نیایم و سه روز در خانه بمانم؟”
کوروش مرادیان، برگزار کننده سابق مانتره نیز می گوید:” چرا نیایم؟ مانتره را دوست دارم و لذت می برم. از نوشتارها و تلاشهای بچه ها برای اینکه در مانتره شرکت می کنند و تلاش برگزار کنندگان. اینها برای من خاطره است و همه اینها برایم جذاب است”
باستانی دبیر دینی مدارس نیز می گوید: ” به مانتره آمدنم طبیعی است. چه بخواهم و چه نخواهم حسی مرا به سوی مانتره می کشد و جذبم می کند”
مهرزاد شهریاری هم در پاسخ می گوید:” به خاطر عرق دینی که دارم به مانتره می آیم. همچنین به خاطر حمایت از شرکت کنندگان و برگزارکنندگانی که می دانم آنها نیز عرق دینی دارند.”